عصر کرد

آخرين مطالب

امیرکبیر و فصل جدید کتاب و ترجمه در ایران سیاسی

امیرکبیر و فصل جدید کتاب و ترجمه در ایران
  بزرگنمايي:

عصر کرد - ایسنا / سه سال و سه ماه صدراعظمی برای مردی چون امیرکبیر بسنده بود تا نامش در خاطره ایرانیان به یادگار بماند و دنیای اقداماتش از نسلی برای نسل دیگر روایت شود؛ دنیایی که نمی‌شود به آن قدم گذاشت و به سادگی از فعالیت‌های او در عرصۀ کتاب و ترجمه و نشر عبور کرد.
میرزا محمدتقی خان فراهانی ، فرزند کربلایی قربان و فاطمه، 19 دی 1185 شمسی در روستای هزاوه به دنیا آمد. پس از 45 سال عمر، به تاریخ 20 دی 1230 شمسی در باغ فین کاشان جان او گرفته شد. او سه سال، یعنی از 28 مهر 1227 تا 22 آبان 1230 شمسی، صدارت کشورمان را به روزگار ناصری بر عهده داشت.
اقدامات بزرگ و کوچک امیرکبیر در مدت صدارت کوتاهش به هم پیوسته بود. به‌طوری که باید گفت طرح او به‌منظور افزایش اقتدار و کارآمدی حکومت مرکزی و تغییر جایگاه ایران در حوزه بین‌الملل با اهداف آموزشی‌اش، چون تأسیس دارالفنون بی‌ارتباط نبود، اما آنچه وجود این مرکز یادگیری فنون و علوم را معنا و قوام می‌بخشید، حوزه ترجمه و نشر و کتاب بود.
اقدام دیگری که می‌توان هم‌زمان با دارالفنون ذکر کرد و در رونق دنیای ترجمه و نشر و کتاب مؤثر دانست، بی‌تردید تأسیس اداره ترجمه است. این مرکز ترجمه به ریاست ادوارد برجیس از اهالی انگلستان اداره می‌شد. بخشی از فعالیت آن نیز به ترجمه مقالات اختصاص داشت. این مقالات درواقع متونی بودند که از روزنامه‌های اروپایی، قلمرو عثمانی و دو سرزمین مصر و هند انتخاب می‌شد.
از ریشارخان فرانسوی تا میرزا ملکم اصفهانی
جامعۀ عصر امیرکبیر در حالی اداره ترجمه را بنا کرد و به برگردان متون خارجی نیاز داشت که کمتر کسی از بین خود ایرانیان در جایگاه مترجم فعالیت می‌کرد. همین کاستی سبب شدتا نه‌فقط ادوارد برجیس، بلکه بنا بر نیاز زمانه از دیگر افراد خارجی، مانند ریشارخان فرانسوی و آندره نمساوی (اتریشی) نیز برای همکاری در ترجمه دعوت شود.
نباید فراموش کرد که این مترجمان خارجی، تحت‌نظر و مورد اعتماد بودند، درواقع هرکسی نمی‌توانست به ادارۀ ترجمه راه پیدا کنند. چنان‌که امیرکبیر یک بار که برای یافتن مترجم مسلط به زبان روسی به دردسر افتاده بود، برای یافتن یک مترجم شایسته این‌گونه دستور داد: «یک نفر آدم حلال‌زاده‌ای که صرفه دولت را از دست ندهد و امین باشد [بیابید].»
با این همه، مملکت از مترجم ایرانی خالی نبود! گروهی از مترجمان کشورمان نیز ایرانیان مسیحی بودند که از بین آن‌ها میرزا ملکم اصفهانی از ارامنه جلفا برایمان نامی آشنا است. دانشجویانی که در فرنگ درس و مشق آموخته بودند نیز در اداره ترجمه فعالیت می‌کردند. درنهایت، برخی افراد هم بودند که فرنگ‌ نرفته و درس‌خوانده ایران بودند، اما به دنیای مترجمی هم راه یافتند. یحیی‌خان، میرزا آقای تبریزی و میرزا محبعلی یکانلو ازجملۀ این افرادند.
ورود 293 جلد کتاب به ایران
هم‌زمان با برگردان متون مختلف، به‌منظور جمع‌آوری کتاب‌هایی در موضوعات متعدد و از نقاط دور و نزدیک دنیا تلاش شد. در همین دوران سه سال و سه ماه صدارت امیرکبیر فقط در یک نوبت، 293 جلد کتاب از فرانسه به کشور وارد شد؛ مسئله‌ای که به باور مورخان با توجه به روزگار خود اهمیت و ارزش وافری دارد.
ازجملۀ آن کتاب‌ها می‌توان به «فضلای فرانسه»، «احکام دولت فرانسه نسبت به صنعتکاران»، «زراعت از قرار علم طبیعی»، «ساختن چوب و امارت کشتی» و «عمل معادن و کارکنان آن» اشاره کرد. به‌طور کلی، این کتاب‌های وارد و ترجمه شده در کشور به موضوعاتی چون علوم طبیعی، صنعت، سیاست و قوانین، تربیت حیوانات اهلی و خانگی و پزشکی نظر داشت.
میرزا حسن و نقشۀ جغرافیایی اصفهان
از میان اقدامات امیرکبیر قطعاً چاپ «روزنامۀ وقایع اتفاقیه» از دیرباز و بین نسل‌های مختلف مشهورتر بوده است، اما در کنار آن و نیز ترجمه و انتشار کتاب‌های گوناگون که بخشی از آن ذکر شد، باید از نشر انواع نقشه نیز یاد کرد. فلوغون رفائیل انگلیسی ازجمله پژوهشگرانی بود که امیرکبیر امر تهیۀ نقشه را به او سپرد.
رفائیل به‌غیراز اینکه به چاپ یک کتاب درباره جغرافیای عمومی موفق شد، به دستور صدراعظم نقشه جهان را نیز در 25 قطعه تهیه و منتشر کرد که به اسم «رفایلی» شهرت یافت. به جز نقشه دنیا، نقشه‌هایی از کشورمان ایران و ایالات‌ مختلف آن هم تهیه شد که در نوع خود جدید و کاربردی بودند.
یکی از آن‌ نقشه‌ها به همت میرزا حسن نامی تهیه شد. او از سوی امیرکبیر دستور یافت که به اصفهان برود و نقشه آن ایالات را بکشد. امیرکبیر پیش از اعزام میرزا حسن به اصفهان به نایب‌الحکومه این ایالت چنین نوشت: «آن عالیجاه قدغن نماید منزل مناسبی به جهت مشارالیه معین نمایند که آمدوشد زیاد نداشته باشد، و به فراغت مشغول کار گردد. و نیز در صورتی که محتاج به شخص بلدی باشد که نقشۀ اصفهان و متعلقات آن را بکشد، البته مضایقه نکرده، آدم بلدی تعیین نماید که با مشارالیه گردش کند. و از بابت اخراجات و سیورسات او مقرر است که ماهی بیست تومان به مشارالیه برسد.» بعدها که این نقشه تهیه شد، امیرکبیر طی نامه‌ای دیگر آن را رضایت‌بخش دانست و گفت که باید برای تمام ایران چنین نقشه‌ای تهیه شود.
سه سال و سه ماه صدراعظمی برای مردی چون امیرکبیر بسنده بود که بتواند فصلی نو در قلمرو ترجمه و نشر کتاب آغاز کند و دنیای تازه‌ای را پیش روی نخبگان و حتی عموم مردم قرار دهد. اینکه اقدامات اخیر امیرکبیر بر توسعه علوم و معرفت عصر وی اثرگذار بود تردیدی نیست؛ با این حال شاید بتوان تأثیرات عمیق‌تر آن را در روزگار پس از امیرکبیر و از مسیر جنبش مشروطه، تأسیس مدارس نو و گسترش بیش از پیش ترجمه و نشر و کتابت یافت.
مرجع
اقبال آشتیانی، عباس (1390)، «میرزا تقی خان امیرکبیر»، تهران: نگاه.

لینک کوتاه:
https://www.asrekurd.ir/Fa/News/945806/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

کتاب «نافع (تفسیر اقتصادی قرآن)» روانه بازار نشر شد

دانشمندان یک گروه خونی جدید کشف کرده‌اند

ادارات استان کرمانشاه فردا شنبه 22 دی ماه 1403 تعطیل است؟ | تعطیلی ادارات کرمانشاه فردا 22 دی 1403

شوامنی: مصدوم نیستم، حالا باید بارسا را ببریم!

شب پرتنش رئال در جده: پس‌گردنی جود و بوسه آسنسیو!

برترین هواداران تیفوسی لیگ MLS در سال 2024

درگیری رونالدو ورزشگاه را منفجر کرد!

درگیری دوباره وینیسیوس با دشمن شماره یک!

مرگ دلخراش 3 نفر درپی گازگرفتگی در بیجار

خلاصه بازی رئال مادرید 3 - مایورکا 0

یووه قرارداد کاپیتانش را فسخ می‌کند!

گازگرفتگی جان 3 نفر را در بیجار گرفت

چالش بزرگ موسیمانه و مدیریت جدید!

گل دوم رئال مادرید به مایورکا توسط مارتین ولیجنت

گل سوم رئال مادرید به مایورکا توسط رودریگو

درگیری دوباره وینیسیوس با دشمن شماره یک! (عکس)

خبر خوش همتی برای حقوق بگیران/ وزیر اقتصاد: افزایش 100 درصدی معافیت مالیاتی حقوق‌بگیران ، اصناف و مشاغل در بودجه 1404 نهایی شد

پشت پرده تصویرسازی منفی از افغان‌ها در ایران!+ویدیو

معافیت 100 درصدی مالیاتی حقوق‌بگیران در سال 1404 تایید شد

این هم که جوابی ننوشتند جواب است

ماجرای درگیری علیرضا بیرانوند با چند هوادارنما در ورامین

گاریدو با پیروزی آشتی کرد

مربیان پرافتخار داخلی در مقایسه با خارجی ها

قوانین سخت کونسیسائو؛ شب در باشگاه بخوابید!

اولمو و ویکتور همراه بارسا در فینال سوپرجام!

مدارک پزشکی جعلی نبیل باهویی، کار دست پرسپولیس داد!

راهکار‌های عبدالله روا برای سرمربی آینده پرسپولیس

جوانان سپاهانی در اردوی مهم نیم فصل

برترین گل‌های سال 2024 به روایت لگو

گل اول رئال مادرید به مایورکا توسط جود بلینگام در دقیقه 62

شرکت 100 بسیجی گیلانغربی در رزمایش اقتدار

همکاری مشترک برای حفاظت ازمیش مرغ در کردستان موفقیت‌آمیز است

لزوم عملیاتی کردن سند توسعه بخش تعاون در کردستان

جان باختن 3 عضو خانواده بیجاری

اقدامات لازم برای فعال‌سازی تعاونی‌های راکد کردستان انجام شود

رونق ورزش همدان در گرو تقویت اقتصاد آن است

اختیارات استان های ساحلی در حوزه تولید و اقتصاد افزایش می یابد.

کد مورس بازی جیمز امروز جمعه 21 دی 1403

پرواز اقتصاد آلمان/ جهان در شوک

افزایش 100 درصدی معافیت مالیاتی حقوق‌بگیران و اصناف نهایی شد

بازگشت ایرانی‌ها از آلمان به دلیل بحران اقتصادی

افزایش 3 برابری سطح زیر کشت چغندر پاییزه در کرمانشاه

تامین سیب زمینی مورد نیاز کرمانشاه

مجتبی شیری دستیار اول سرمربی بعثت کرمانشاه شد

رگبار خونین سارقان به پدر و پسر طلافروش

توسعه بخش تعاون، راهکاری برای ایجاد اشتغال پایدار در کردستان

کمک 721 میلیون تومانی کردستانی‌ها به مردم غزه و لبنان

من به بعضی چهره ها چون زود عادت می کنم

داستانک/نعمت های زندگی

حرکت تکنیکی اولیسه؛ لایی همزمان به کیمیش و کین در تمرین بایرن