عصر کرد

آخرين مطالب

از خوش‌باشی‌های بیخودی تا ریاضت‌های تارک دنیایی اقتصادی

از خوش‌باشی‌های بیخودی تا ریاضت‌های تارک دنیایی
  بزرگنمايي:

عصر کرد - ایسنا /از نظر حافظ خوش‌باشی‌های بیخودی، گریز از واقعیت‌ها و تن سپردن به هیجانات برای ندیدن مشکلات و فراموشی، همان‌قدر خودبینانه و بیمارگونه و نافرجامند که گرایش‌های ریاضت‌گونه‌ تارک دنیایی!
محمدجواد فرزان که کتاب سه‌جلدی «چه می‌گفت حافظ» را در کارنامه‌اش دارد، در یادداشت خود با عنوان «حافظِ زندگی (3): گمانه‌ها و واقعیت» که برای انتشار در اختیار ایسنا قرار داده، نوشته است: می‌گویند : «فرجامین سخن را کس نخواهد گفت.» یعنی انسان هیچ‌گاه نمی‌تواند مدعی شناختی کامل از هستی شود. گواه این نکته نظریات و احکامی است که در زمان خود بی‌عیب و نقص شمرده می‌شدند ولی از آن سپس نظریات درست‌تر، کاستی‌های آنها را آشکار کرده و آنها کنار گذاشته شدند.
کشمکشی همیشگی بین واقعیت هستی از یک طرف و گمانه‌ها و ذهنیت‌های ما از طرف دیگر در جریان است.
برآیند این کشمکش‌ها ما را هر دم به فرازی برتر و تواناتر بر می‌کشد و دانش ما در هر زمان یک جمع‌بندی از این کشمکش‌هاست.
می‌توان گفت این غزل حافظ نقلی از چنین فرایندی است: 
به عزم توبه سحر گفتم استخاره کنم
بهار توبه‌شکن می‌رسد چه چاره کنم
بهار با نسیم جانفزا و رویش و شکوفایی سبزه و گل خرامان از راه می‌رسد و انسان‌ها را به دشت و صحرا و بیرون آمدن از خواب زمستانی و از خود و خانه خود فرامی‌خواند. رفتار خویگر شده زمستانی و در خیال‌ها و پندارهای خود ماندن، به توبه می‌ماند. 
بهار توبه‌شکن با گام‌های قطعی و استوار پندارهای پرتردید توبه‌کاران از همراهیش را در هم می‌شکند. 
در برابر صلای پرطنین بهار، لرزش و ناپایداری تصمیم‌گیری برای توبه به زیبایی بیان شده است:
گفتم! عزم کنم! که استخاره کنم! شاید توبه کنم و شاید نه! 
نتیجه چنین توبه و استخاره‌ای و همه دودلی‌ها در پی می‌آید: 
سخن درست بگویم نمی‌توانم دید
که مِی خورند حریفان و من نظاره کنم
دوگانگی پدیدآمده ذهنی در واقعیت اجتماعی نیز تجلی دارد. گرچه "مِی" حافظ مفهومی دیگر از" مِی" حریفان دارد، ولی دوگانگی هنجارها استادانه تصویر شده است. رواداری به هر کار و هر عمل و بهره‌مندی از آن برای حریفان و حق نظاره و تماشایش برای ما پذیرفتنی نیست.
مِی و شراب، در فرهنگ حافظی نماد مهرورزی و عشق و دوستی هستند و مستی، نماد دوست‌داری پاک‌باختگی و عاشقی است.
این ایهام شاعرانه بسیار ماهرانه به کار گرفته شده راز پنهانی را در خود جای داده و از دیوارهای زمان بگذراند، اما مبهم نمانده است. با نشانه‌هایی در گوشه‌هایی از دیوان مفهوم نمادین "می" از مفهوم ظاهری، و سرخوشی برای فراموشی از مسئولیت‌پذیری عاشقانه جدا شده است: 
ای که دائم به خویش مغروری
گر تو را عشق نیست معذوری 
مستی عشق نیست در سر تو 
رو که تو مست آب انگوری 
مستی عشق، مستی آب انگوری نیست، دوست‌داری و پیوند استوار با هستی، با طبیعت، با جامعه است، پرهیز از غرور و خودبینی و گویای تندرستی انسان است.
از دید حافظ ناهمسازی و ناهماهنگی انسان با هستی نوعی بیماری است.
به دور لاله دماغ مرا علاج کنید
گر از میانه‌ بزم طرب کناره کنم
خوش‌باشی‌های بیخودی، گریز از واقعیت‌ها و تن سپردن به هیجانات برای ندیدن مشکلات و فراموشی، همان قدر خودبینانه و بیمارگونه و نافرجامند که گرایش‌های ریاضت‌گونه‌ تارک دنیایی!
عشق متعالی حافظ با طبیعت انسان تندرست بیگانه نیست. ارزش سترگ رهنمود واقع‌بینانه او در موقعیت زمان و مکان آشکارتر می‌شود. زمانی که پندارهای صوفی‌گری و تارک دنیایی و زهد ریایی در اشکال مختلف در همه جهان رواج و قدرت داشت، حکومت‌های اشرافی و اربابی در حالی از ریاضت‌کشی‌ها پاسداری و حمایت می‌کردند که خود تشریفاتی‌ترین دربارها و حرمسراها را داشتند. باورها و رفتارهایی که در ایران در دربارهای صفوی و قاجاری هم گسترش یافته بود و در حاصل کار، جامعه‌ای را که در قرن هشتم سرآمد علم و فناوری و ابعاد اندیشه در جهان بود، چنان از درون تهی ساخت که چندی لگدکوب ستوران تیموری و کله منارهایش شد، چندی زیر فرمان اشرف افغان به تاراج رفت و سپس برای دوره‌ای طولانی مستعمره استعمار شد. 
درست است که در میان مشایخ تصوف نکته‌دانانی چون ابوالحسن خرقانی، ابوسعید ابوالخیر، احمد غزالی و پیرو او عین القضات همدانی و مولانا و عطار و صدها فرزانه دیگر حضور دارند، لیکن در این بستر جریان‌های انگل‌واری نیز شکل گرفت و رشد کرد که خانمانسوز بود.

لینک کوتاه:
https://www.asrekurd.ir/Fa/News/989082/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

افشاگری قوچان‌نژاد از دیدار ایران و آرژانتین در جام جهانی

تفاوت فوتسال و فوتبال ایران از نگاه وحید شمسایی

مهران غفوریان: هر چقدر شمسایی برنج نمی خورد شما بخورید

رقابت جذاب دوز بین وحید شمسایی و مهران غفوریان

رقابت پانتومیم بین وحید شمسایی و مهران غفوریان

شمسایی: در فوتسال هم صد در صد خرافات وجود دارد

شمسایی: اگه بازیکنی زیاد از حد تک روی کند، پرتش می کنم بیرون!

آنچلوتی رفتنیه، سرمربی بعدی کیه؟

نواقص ورزشگاه 6 هزار نفری سنندج برطرف می‌شود

عکس: نمایی زیبا از جدال بهار و زمستان در ارتفاعات سقز

چالش انتخاب بازیکن برتر با وحید شمسایی

شمسایی: در استقلال چهاردستگی و باندهای عجیب وجود داشت تا نتوانیم قهرمان آسیا شویم

گزینه شماره یک مدیرعاملی پرسپولیس!

تصمیمات ناکارآمد اقتصاد ایران را ضعیف کرد/ برای توسعه اقتصادی در انتظار لغو تحریم‌ها هستیم

زمان جدید قطعی برق کرمانشاه فردا یکشنبه 31 فروردین 1404 + جدول خاموشی برق کرمانشاه در 24 ساعت آینده

خلاصه بازی الجزیره 2 - شباب الاهلی 1

محمد سیانکی: آقای چمنیان شما یکبار نیامدید مسابقات باشگاهی تهران را ببینید!

عباس چمنیان: اینکه ما نتوانستیم در همه ی بازی ها کیفیت بازی را در سطح بالا نگهداریم، اشکال من است

خلاصه بازی استون ویلا 4 - نیوکسل 1

عباس چمنیان: من نه هیچ وقت فست فودی زدم، نه در ساخت و ساز بودم و نه کار اقتصادی دیگه ای انجام دادم

عباس چمنیان : همه ی مربیان دوست دارند خودشان را وارد چالش کنند

رضا نوروزی : یکی از ایرادهای من به آقای چمنیان، بحث استعدادیابی و دستیاران ایشان بود

دلیل جالب شمسایی برای ادامه ندادن فوتسال در اروپا

کابوس تازه رئال مادرید؛ زانوی رودیگر درد دارد!

دلیل درگیری سروش رفیعی و کاپیتان سپاهان مشخص شد

داور تصمیمات بهتری می‌گرفت به بارسا نمی‌باختیم!

خبرشوکه کننده از نوزاد انسان نما حاصل یک جانور در این روستا+تصویر عجیب

تابو‌های اقتصاد ایران

بی‏‏‌اعتمادی به دلار، تهدیدی برای ثبات اقتصاد جهانی

بزرگداشت عطار، سعدی و پروین در کوالالامپور

گل دوم الجزیره به شباب الاهلی

بی‌دلیل نبود نفس پاری‌سن‌ژرمن را گرفتند؛استون‌ویلا 4-1 نیوکسل را قلع و قمع کرد

کامبک مال ماست، طعنه بارسا به رئال

واکنش رسمی پرسپولیس به اسامی جایگزینی درویش

گل سردار آزمون سریع تقدیم شد

برخورد ضربه سردار آزمون به تیردروازه الجزیره

رضا رجبی: دنبال زدن من پیش اسدی هستند

برگ برنده رئال؛ غیبت نیکو ویلیامز در برنابئو!

گل اول آاس رم توسط شومورودوف در دقیقه 4

واکنش بیفوما به توافق با باشگاه آینده!

جزئیات حمله باورنکردنی اشرار به قهرمان بوکس | اوباشی که در خیابان بهشتی خون به‌پا کرده بودند به صحنه جرم بازگشتند

معرفی آثار پذیرفته شده در بخش بازخوانی دومین رویداد تگ گویی عاشورایی

پشت صحنه اتاق گریم مراحل تبدیل بهتاش به میمون!

(16+) صحنه وحشتناک درگذشت 2 قاضی مشهور | شدت تصادف بسیار بالا بوده است + فیلم

ضرورت تعامل همه دستگاه‌های آذربایجان شرقی در جهت حمایت از سرمایه‌گذاری

چهره متفاوت سنا حسینی (سارا پایتخت) در کنار بهرام افشاری / عکس

اجاره یک اتاق از خانه در تهران رونق گرفت!

گزارش از تنبیه بدنی 13 دانش‌آموز در سنندج

بازدید فرماندار سنندج از روستای نران / برنامه‌ریزی برای مراسم بزرگداشت سنجرخان وزیری

شمارش معکوس انفجار بمب پنهان در اقتصاد ایران آغاز شد